Mermer ve granit sanayimizin sorunları
Åžubat 15, 2009
Ülkemiz mermerciliği, seksenli yıllardan sonra hızlı bir gelişme sürecine girmiştir. Bu dönemde, ocak yatırımları önemli ölçüde artmış ve işletmecilikte büyük boyutlu üretime olanak sağlayan ekipmanların kullanımına geçilmiştir. Sektördeki bu dinamizim mermer dış satımlarına da yansımış ve ihracattan sağlanan gelirlerin toplamı, ülke madencilik gelirleri arasında üçüncü sıraya yükselmiştir. Dış satım girdileri, katma değer ve iş gücü yönünden önemli bir potansiyeli oluşturan mermer sektörünün içinde bulunduğu gerçek durumu yansıtan sağlıklı sayısal verilere ulaşmak ve bu verilerden istatistiksel anlamda yararlanmak olanaklı değildir.
Bu nedenle sektörün yapısının ve gerçek durumunun saptanması için sistematik bir bilimsel çalışmanın yapılması gerekmektedir.
Bu sektörün sorunlarını beş ana başlık altında incelemek mümkündür. Bunlar;
1) Mermer rezervlerinin tam olarak belirlenememesi,
2) Eğitim sorunu ve iş gücü planlaması,
3) Modern teknoloji kullanımı, -
4) Altyapı sorunları ve devlet katkısı;
- İşletmecileri özendirecek teşvikler,
- Üreticilere destek olunmalı,
- CİF* teslimlerinde rekabete destek çıkılmalı,
- Dış rekabet sağlanmalı,
- Bürokratik engeller kaldırılmalı.
*CIF=Malm FOB Değeri (yerinde ödenen para) + Navlun + Sigorta
5) Pazarlama sorunları;
Ä°sim birliÄŸi,
Fiyat birliÄŸi,
- Örgütlenme eksikliği,
- Kalite kontrol;
• Standart ölçülendirme kontrolü,
• Cila kontrolü,
• Sağlamlık kontrolü,
• Strüktürel kontrol,
• Renk ayrımı
- Ambalaj,
- Standardizasyon,
- Zamanlama,
- Pazarlama ve reklam,
- İşgücü titizliği.
1. Mermer rezervlerinin tam olarak belirlenememesi: Ülkemiz mermer rezervi bakımından çok zengin olmasına rağmen bugüne kadar kesin ve sağlıklı bir rezerv miktarı tespit edilememiştir. Rezerv bölümünde konu ile ilgili detay bilgi verilmiştir.
2. Eğitim sorunu ve işgücü planlaması: Mermer sanayi, Türkiye madenciliği içinde ayrı bir öneme sahiptir. Maden ihracatımızdaki payı da göz önüne alındığında bu önem daha da artmaktadır. Buna bağlı olarak bu endüstri dalında çalışan işgücünün eğitimi ve kalifiye elemanlardan oluşmasının önemi büyüktür.
Mermerin ocaktan kazanılması aşamasından yapılan en son iş olan pazarlama işlemine kadar tüm ara kademeler için, işçisinden mühendisine kadar yapılan işin bilincinde olan bir ekibin varlığı her zaman önemlidir. İşgücü titizliğinde;
- Ocaktaki üretim bozuklukları ve kayıpları,
- Kesimde blok yüzeylerinin düzgünlüğü,
- Kalınlıkların eşit olması,
- Cilalama sırasında cila taşının iz bırakmaması,
- İmalattan sonra renklerin dikkatle ayrılması,
- Homojen renklerin özenle ayrı ambalaja yerleştirilmesi gibi bir çok dikkat edilmesi
gereken unsurlar vardır.
Kalifiye eleman yetiştirilmesi için kurulan eğitim kurumlarında eğitim gören kişiler
desteklenmeli ve pratik yapma olanağına kavuşturulmalıdır.
3. Modern teknoloji kullanımı: Modern teknoloji kullanımı, günümüzde her işletme
sahibinin istediği bir olgudur. Ülkemizin modern teknolojiyi diğer ülkelerden transfer yoluyla
gerçekleştirdiği de kaçınılmaz bir gerçektir.Duruma genel ekonomik kuralları çerçevesinde
bakarsak, modern teknolojinin getirilmesi ve kullanımı ancak iki şekilde sağlanabilir. Bunlardan
birincisi öz kaynak kullanımı, diğeri ise devlet veya devlet kurumları tarafından sağlanan ucuz
kredi teşviklerdir. Mermer sektöründe çalışan firmaların çoğunluğu küçük işletmeler olduğu
için bu tür işletmelerin yıllık kar marjlarından bir kısmını teknolojiyi yenilemek için ayırması da
mümkün olamamaktadır. Devletin de bu konuda ortaya koyduğu net bir görüş ve teşvik de
olmayınca mermer sektöründe modern teknolojinin izlenmesi de gecikmektedir.
Mermercilikte ocak işletmelerinde belli başlı yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemler:
1. El ile üretim yöntemi,
2. Patlayıcı maddelerle yarma yöntemi,
3. Basınçlı hava ile üretim yöntemi,
4. Delme, kamalama yöntemi,
5. Kanal açma makinaları ile üretim yöntemi,
6. Taş kesme makinaları ile üretim yöntemi,
7. Tel taş kesme makinaları ile üretim yöntemi,
8. Karma üretim yöntemi olarak sıralanabilir.
Sonuç olarak, seçilen yöntemin gerektirdiği teknolojinin kullanımı ile verimliliğin de artması sağlanacaktır.
4. Altyapı sorunlun ve devlet katkısı: Mermer sanayinde altyapı sorunlarının eksikliği de önemli bir rol oynamaktadır. Altyapı gereksinimlerini genellikle ulaşım ve enerji gereksinimi olarak ikiye ayırmak mümkündür.
Ocakların ve işletmelerin mevcut enerji kaynaklarına olan uzaklığından kaynaklanan sorunların işletmeci üzerine yüklenmemesi gerekmektedir. Bunun devlet tarafından sağlanması uygun olanıdır. Enerji sorunu işletmeci için bir engel oluşturmamalıdır. Makina ve ekipman kullanımı açısından bu son derece önemlidir.
Diğer altyapı sorunu olan ulaşım, ocaktan kesme fabrikalarına kadar olan kısmı içermektedir. Ocakları ve fabrikaları mevcut kara yollarına bağlayan yolların meydana getirilmesi ve bakımı oldukça pahalıdır. Ulaşım içerisinde diğer bir sorun da liman sorunudur. Bilindiği gibi mermer ihracatının büyük bir kısmı deniz yoluyla gerçekleştirilmektedir. Bunun için mermer ihracatçısı ülkelerin büyük kapasiteli limanlara sahip olmaları gerekmektedir. Devletin bu soruna da yeterli ilgiyi göstermesi gerekmektedir.
Devletin altyapı sorunları dışında bu sektöre verebileceği kalkılan şöyle sıralayabiliriz:
• Sanayicileri ve özellikle mermer ocağı işletmecilerini özendirecek teşvik tedbirlerinin alınması gerekmektedir. Bu da düşük faizli ve uzun vadeli yatınm kredileri olarak söylenebilir.
• ihracatçı ve üretici firmalara sağlananan destek kredileri artırılmalıdır. Bu şekilde mermer sanayinin gerçek yükünü çeken üreticiler aracı ve komisyoncuların elinden kurtarılmalıdır.
• CİF teslimlerinde rekabete destek çıkılmalıdır, özellikle diğer ülkelere göre yüksek olan gemi kiralan ülkelerin coğrafi konumlan da göz önüne alınarak devlet tarafindan kısmen de olsa sübvanse edilmelidir.
• Dış rekabet sağlanmalıdır. Bu konuda, mümkün olduğu kadar uluslararası sergi ve fuarlara katılarak Türk mermerleri tanıtılmalı ve mermer sanayimizin gösterdiği aşama diğer ülkeler önünde sergilenmelidir.
• Sektörde uygulanan ve işletmeciye etkisi olan tüm bürokratik engellerin en aza indirilmesi gerekmektedir.
5. Pazarlama sorunları:
İsim birliği; Şu anda gerek Türk ve gerekse yabancı firmalar, aynı Türk mermerleri için değişik isimler kullanmaktadır. Bu da alıcıların isim belirlemesinde karışıklıklara yol açmaktadır.
Fiyat birliği: Üretici firmalar ile pazarlama şirketlerinin yeterli piyasa etüdü yapmadan
fiyat teklifi yapmalan piyasadaki istikrarın bozulmasına neden olmakta ve ciddi pazarlama
şirketlerini müşterilerine karşı zor durumda bırakmaktadır. Üretici kuruluşlar ile pazarlama
şirketlerinin ortak hareketleri bu sorunu ortadan kaldıracaktır.
örgütlenme eksikliği: Ülkemizde mermer sektörü yeni yeni örgütlenmektedir. Yalnızca
belli başlı bir kaç büyük Türk firması iç ve dış pazarlama ağını kurabilmiş ve ürünlerini
uluslararası alanda pazarlama olanağına erişmiştir. Sektör içinde bir örgütlenme sağlanırsa, orta
ve küçük işletmeler de ürünlerini kolayca pazarlayabilecek konuma gelebileceklerdir.
Kalite kontrolü: Firmaların kendi kuruluşlarında geliştirmeleri gereken en önemli birimlerden biri de kalite kontrol ünitesidir. Kalite kontrol işleminde aşağıdaki işlemler göz önünde bulundurulmalıdır:
1) Standart ölçülendirme kontrolü,
2) Cila kontrolü,
3) Sağlamlık kontrolü,
4) Yapısal kontrol,
5) Renk ayrımı,
Ambalaj: Alıcı ülkenin uzaklığı, nakliye şekli ve gideceği yerdeki yükleme-boşaltma koşullan göz önüne alınarak, ambalaj modeli ve yapılacağı malzeme seçilmelidir. Amaç sadece malın fabrikadan sağlam olarak çıkması değil, varış yerine sağlam olarak gitmesi olmalıdır.
Standardizasyon: Üretimi yapılan malların dış pazarda kullanılan ölçü ve normlara göre ayarlanması gerekmektedir. Böylece fire oranı en az indirilecek ve alıcıdan gelebilecek her türlü şikayet de ortadan kaldırılmış olacaktır.
Zamanlama: Alıcıya teslim süresi bildirilirken üretim kapasitesi ve karşılaşılabilecek diğer sorunlar da göz önüne alınmalıdır.
Pazarlama ve reklam: Günümüzde satış grafiklerini yükselten, karlılığını artıran şirketlerin basanlarının ardındaki gerçeğin bünyelerindeki pazarlama ve reklam birimlerinden kaynaklandığı gözlenmektedir. Mermer sektöründe de aynı biçimde pazar ve fiyat araştırması yapılması gerekmektedir.Hangi ülkelere hangi fiyat ve şartlarda mal satılabilir sorusuna yanıt aranmalıdır. Aynca mümkün olduğu kadar uluslararası fuarlara ve sergilere katılarak dış pazar koşulları yerinde incelenmelidir.
İseücü titizlisi. Bu da ancak sektörün amaçları için kurulmuş eğitim birimlerinden mezun olan kalifiye elemanlarla mümkün olabilecektir.
Yazıya hangi kelimelerden ulaşmışlar:
- delme kamalama yöntemi (1)
- granit iÅŸletme teÅŸvikleri (1)
- mermer cif ve fob (1)
- mermer dış pazar fiyatları (1)
- mermer iÅŸletmeciler (1)
Mermer toz ve parçalarını değerlendirme metodları
Åžubat 13, 2009
Mermer iÅŸletme yönteminde fire oranı ocak iÅŸletmeciliÄŸinde %50, fabrika iÅŸletmeciliÄŸinde % 30′lara ulaÅŸmaktadır. Firenin bu kadar yüksek olmasının nedenleri; iÅŸletmecilerin bu konuda yeterli bilgiye sahip olmaması, kalifiye eleman yetersizliÄŸi, geliÅŸen teknolojiyi izleyememe ve bunların sonucunda ocaklarda ilkel metodların (patlayıcı madde, komprosör vs. kullanımı) uygulanması olarak sıralanabilir. Elbetteki bu tip uygulamalar blok mermerde iç gerilmelere ve beraberinde de mevcut çatlakların ilerlemesine veya çatlak sayılarının artmasına neden olmaktadır.Bu da fabrika iÅŸletmeciliÄŸi esnasındaki firenin yüksek olması anlamına gelmektedir. Oysaki bu sektörde bugün için en büyük söz sahibi ülke olan Ä°talya’da her iki iÅŸletme esnasındaki toplam fire miktarı % 4′ü geçmemektedir. Her iki iÅŸletme yönteminde bu iÅŸin bilinçli kiÅŸilerce yapılması ve yüksek teknoloji ürünlerinin kullanılması fire miktarının düşük olmasının nedenidir. Hatta iÅŸletme yöntemlerinde kullanılan blok içerisinde laserle çatlak tayini ve bunun ışığı altında da bloÄŸun uygun ÅŸekillerde iÅŸlenmesi fire oranının daha düşük seviyelere çekilmesi ÅŸeklinde açıklanabilir.
Ülkemizde işletme yöntemleri esnasında meydana gelen fire oranlarını düşürebilmek ancak kalifiye eleman ve yüksek teknoloji ürünlerini kullanmakla mümkün olabilecektir. Ancak, bugün için önemli olan mermer parçacıkları ve tozlarını değerlendirme şekilleri olup bunların ekonomiye kazandırılmasıdır. Mermer; günümüzde özellikle mermer tozu olarak çeşitli sanayi dallarında katkı veya dolgu maddesi olarak ya da ana hammadde olarak kullanılmaktadır. Ancak, mermer tozu çoğu zaman ocaklardan patlatma yöntemi ile özel olarak elde edilen moloz büyüklüğündeki mermer parçalarının kırılıp öğütülmesi ile elde edilmektedir. Bu da mermer tozunu kullanan işletmelerde maliyetin artmasına neden olmaktadır. Oysaki mermer tozunun özel olarak hazırlanıp kullanıldığı hemen hemen tüm alanlarda mermer artıklarının değerlendirilebilme olanağı vardır.
Çeşitli büyüklüklerdeki mermer parçacıkları çoğunlukla süsleme sanatı, hediyelik eşya sanayi, mozaik yapımı ve inşaat sektöründe kullanılmaktadır. Ancak daha küçük yapı olan mermer tozlan ise; daha çok seramik sanayi, plastik ve lastik sanayi, boya sanayi, kağıt sanayi ve yem sanayinde kullanılmaktadır. Mermer tozlarının başlıca kullanıldığı sektörler ise şunlardır:
Seramik Sanayi:Ege Seramik Araştırma-Geliştirme Bölümü uzmanlarınca yapılan laboratuvar çalışmaları sonucunda, mermer fabrikasından gelen ve sedimantasyon yöntemiyle elde edilen artık çamurun (kek) seramikte özellikle duvar fayansı üretiminde kullanılabileceği belirlenmiştir. Seramik üretiminde kullanılan CaO hammadde kaynaklan CaCC>3 içeren minerallerdir. Bunların başında da kalsit ve mermer gelmektedir. Mermer seramik üretiminde katkı veya dolgu malzemesi olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Duvar fayansı üretiminde % 5-6 oranında mermer artığı kullanılmaktadır.
Seramik karolarda rutubet genişlemesi denilen bir iç bünye olayı vardır. Karolar hidroskopik (bünyesine su alabilen) ve porozitesi olan bir malzeme olduğu için, rutubet malzemenin bünyesine girdiği zaman genleşmeye ve bu nedenle de bünyenin büyümesine neden olmaktadır.
Seramik fayansın (karo) üst kısmında sıfır su emmeli bir sır vardır. Alt kısmında ise su emebilen bir malzeme vardır. Bu nedenle rutubet sonucu fayansın alt kısmındaki büyüme ile üst kısmındaki büyüme beraber ve aynı miktarda olamayacaktır. Bunun sonucu olarak da malzeme ya çatlayıp kırılacak ya da deforme olup kullanılamayacak hale gelecektir. Bu sorunun çözümü için Ca’lu reçeteler hazırlanmış ve baÅŸarılı olunmuÅŸtur. Reçete içinde bulunan Ca; prosese CaO yada CaCC>3 olarak iÅŸleme konmaktadır. Proseste mermer tozu veya mermer artığı çamurun kullanılması durumunda içeriÄŸin tamamı CaCC>3 olsa bile, fırınlarda ilk piÅŸirme esnasında CC>2 1100-1200 °C’ta tamamen uçurulmaktadır. Tek piÅŸirim söz konusu olacak olursa (pek önerilmemektedir) finn 900 °C’de 10 dakika bekletilerek karbonatın tamamen alınması saÄŸlanmaktadır.
Vollastonit’in (CaOSiO2) çok pahalı olması ve ithal edilmesi nedeniyle, ülkemizde Ca’lu reçete hazırlamak için vollastonit yerine özel olarak öğütülmüş mermer tozu yada ondan çok daha ekonomik olan mermer artığı toz kullanılmaktadır.
Mermer tozu çoğunlukla ince seramik bünyelerde ve glazürlerde kullanılmaktadır.Bu nedenle gayet ince boyutta olması, demir ve renk veren yabancı maddelerin bulunmaması gerekmektedir.
Mermer saf feldispat ile ısıtılacak olursa; feldispatın 1280 °C olan erime noktasını düşürerek daha kolay eriyip bir cam meydana getirir. Bu özelliğinden dolayı sır üretiminde de kullanılır.
Plastik ve Lastik Sanayi: Dolgu maddesi kullanmadan üretilen plastiklerin bazı dezavantajlarının olduğu belirlenmiştir. Bu dezavantajlar:
-Mekanik mukavemetleri; dolgu maddeli olanların bazı çeşitlerinin mukavemeti daha büyüktür.
-Preslemek suretiyle elde edilen dolgu maddesiz plastiklerin kalınlıkları fazla olduğu zaman üst kısımlar (yüzeyler) sıcaklık ve basıncın etkisiyle çabuk sertleştikleri halde, iç kısımları aynı derecede sertleşme olanağını bulamamaktadır. Bu da zaman içerisinde plastik malzemenin çatlamasına neden olmaktadır. Aynı dezavantaj kenar kalınlıkları her tarafında aynı olmayan büyük parçalar için de geçerlidir. Ancak dolgu maddeli plastiklerde bu sorun yoktur.
-Kalın kenarlı parçaların dış ve iç kısımlarının aynı derecede sertleştirilmesini sağlamak amacıyla ısıtma süresini uzatmak ve baskıyı azaltmak bazı durumlarda mümkün ise de, bu halde plastiklerin kalıba fazla yapışması söz konusu olduğundan plastik parçanın kalıptan çıkarılması güçleşmektedir.
Yukarıda açıklanan dezavantajların ortadan kaldırılması için, plastikleri yalnız başına sertleştirme ve şekillendirme yerine, uygun yapıda mekanik ve kimyasal dirence sahip olan dolgu maddeleri kullanılmaktadır.Bunlardan birisi de mermer tozudur. Mermer tozu kullanarak yakın mukavemette çok daha ucuza plastik üretmek mümkün olmaktadır.
Günümüz plastik sanayinde mermer tozu, odun tozu, asbest ve dokuma dolgu maddesi olarak kullanılmaktadır. Plastik üretiminde dolgu maddesi olarak % 30-45 oranında mermer tozu kullanılabilmektedir.
Lastik sanayinde ise öğütülmüş mermer tozu ve diÄŸer bazı beyaz dolgu maddeleri, karıştırma aÅŸamasında lastik hammaddesi olarak daha çok maliyeti ucuzlatmak amacıyla kullanılmaktadır. Mermer tozunun lastik hammaddesi olarak kullanılabilmesi için; parçacık büyüklüğü 100 mesh’in* altında, alkalinite % 3, içerdiÄŸi nem % 0.2′den az ve yanma sonucu bıraktığı kül miktarının % 43 civarında olması gerekir. * Mesh: l inch’deki gözenek sayısı (elek boyutu)
Boya Sanayi: Boya sanayinde kullanılan mermer tozlan dolgu maddesi olarak macun, astar ve son hatlarda da renk solmasını/sararmasını geciktirmek, fiziksel özellikleri iyileştirmek, maliyeti düşürmek, dolgu gücünü artırmak gibi amaçlarla bu ürünlerin üretimi sırasında kullanılır. Gerçekte mermer sadece bir CaCo3 (kalsiyum karbonat) doğal kaynağıdır. Ancak mermerin extender pigmet veya kalsit olarak boya sanayinde kullanılabilmesi için uygun bir prosesle (yaş ve kuru) mikronize edilerek çeşitli parçacık boyutlarında sınıflandırılması gerekir. Boya sanayinde, bunların dışında saniter malzeme imal edenler, ağırlıkça %75-80 oranında mermer tozlarını polyester ile karıştırarak küvet, lavabo, mutfak bankosu, duş altlığı vb. malzemeleri imal etmektedirler. Burada kullanılan mermer tozlarının ortalama boyutları 100 mikron üzeridir.
Çimento Sanayi: Küçük boyutlardaki kireçtaşının (mermer) portland çimento klinkeri ile birlikte çok ince boyutta öğütülmesi, çimentonun tane büyüklüğü dağılımını ince aralıkta deÄŸiÅŸecek ÅŸekilde geliÅŸtirmektedir. Bu ince taneciklerin betonda iri taneler arasındaki su ile doldurulan boÅŸlukların yerini aldığı görülmüştür. Böylece çimento pastası, harç ve betonunu kıvamlılığı azalır ve daha az su kullanarak istenilen kıvam elde edilir.Boyut dağılımı 1-200°C arasında olan portland kireçtaÅŸlı çimento üretiminde mermer artığı çamurun kullanılmasının boyut açısından da oldukça uygun ve ekonomik olduÄŸu görülmektedir. Çimento üretiminde katkı maddesi olarak % 15-20 oranında kireçtaşı CaC03′m % 75′den fazla olması istenir.
Kağıt Sanayi: Kağıt sanayinde selülozun piÅŸirilmesi sırasında kullanılan sıvının hazırlanmasında kireçtaşı (mermer) kullanılmaktadır. PiÅŸme sıvısı CaCC>3 ile SC>2 arasındaki kimyasal reaksiyon sonucu oluÅŸur. “Kireç Sütü” metodu ile kağıt üretiminde Mg’ca zengin dolomit kullanılırken, “Jenson Kulesi” yönteminde Ca’u yüksek olan kireçtaÅŸlan kullanılmaktadır. Kağıt sanayinde temel bileÅŸimin kalsiyum karbonat (CaCC>3) olması nedeniyle, dolgu maddesi ve kaplama maddesi olarak mermer tozları kullanılmaktadır.
Kağıt sanayinde kullanılan kalsiyum karbonatta, beyazlık değerinin yüksek, silis oranının düşük olması, beyazlığı etkileyebilecek metal oksitlerinin bulunmaması gerekmektedir. Mermer, yapı itibariyle bünyesinde yüksek oranda silikatları ve metal oksitleri içerdiğinden kağıt sanayinde kullanımı sınırlıdır. Bu nedenle kağıt sanayinde kullanılan kalsiyum karbonat (CaCC^) kireç veya tebeşir taşından üretilmektedir.
Sigara kağıdı üretiminde ise % 35-40 oranında CaCÛ3 veya MgCC>3 kullanılması kağıdın daha düzenli yanmasını sağlamaktadır. Bununla birlikte, CaCC>3 ile yapılan kağıtların daha dayanıklı olduğu ve yıllarca eskimediği belirlenmiştir. Bu nedenle de arşiv olarak saklanacak olan yazı kağıtlarının üretiminde önemli bir yeri vardır.
CaCC>3 özellikle sigara kağıdı başta olmak üzere gazete kağıdı, kalitesi yüksek kitap ve dergi kağıtlarının üretiminde kullanılmaktadır. Yağ emme özelliği nedeniyle matbaada mürekkebin hızlı kurumasını sağlamaktadır.
Yem Sanayi: Yem sanayinde kullanılan mermer tozları, üretilen yemlerin kalsiyum (Ca) açığını kapatmak için kullanılmaktadır. Yem rasyonları hazırlanırken mermer tozu miktarı belirlenir ve üretimin dozajlanması esnasında yemi meydana getiren diğer maddelerin içerisine katılır. Sonrasında da mikserde homojen dağılım meydana gelinceye kadar karıştırılır. Bu sanayide kullanılan mermer tozlarının aşağıdaki özellikleri içermesi gerekir:
-Beyaz mermerden öğütülmüş olmalı,
-Ortalama %35 kalsiyum içermeli,
-Silikatlı ve yabancı madde içermemeli,
-l mm’den küçük öğütülmüş olmalı.
Yem sanayinde bu özellikleri içeren mermer tozları, kanatlı hayvan yemlerinde ortalama % 0.8′e kadar yumurta kabuÄŸu ve kemik geliÅŸimi, büyükbaÅŸ hayvan yemlerinde de ortalama %2-3.5 oranında süt, et verimi ve kemik geliÅŸimi için kullanılır.
Tarım Sanayi: Ãœlkemizde; Karadeniz Bölgesi gibi asidik özellikteki topraklarda yetiÅŸtirilen aÄŸaç ve bitkilerde (fındık, mısır vs.) etkin ürün alabilmek için toprağın Ca ihtiyacının karşılanması gerekmektedir. Özellikle asidik özellikteki topraklara uygulanan ve kireçleme malzemesi olarak da bilinen maddeler; toprağın Ca ihtiyacını karşıladıkları için Ca’lu gübreler olarak da tanımlanırlar. Ca’lu gübreler baÅŸka bir ifadeyle kireçleme malzemeleri; CaCC>3, CaMg(C03)2, Ca(OH)2, CaO yada silikatlardır.
Yapı Malzemeleri Sanayi: Suni mermer olarak da bilinen “Yer Karolarının üretiminde ana hammadde olarak doÄŸal mermer kullanılmaktadır. ÇeÅŸitli boyutlarda kırılmış ve/veya öğütülmüş olarak boyutlandırılan ve renklerine göre ayrı ayrı gruplandırılan mermerler, kullanım yeri ve amacına göre deÄŸerlendirilmektedir. Karo üretiminde % 10-12 oranında ve boyutu 0.5 mm’nin altında olan mermer tozu kullanılmaktadır. Karo üretimin; hammadde hazırlama, karıştırma, dozajlama, vibrasyon, paçal serme, presleme, kürleme, silme ve parlatma aÅŸamalarından oluÅŸmaktadır. Ä°talyan teknolojisinde yapı malzemeleri üretiminde polyesterler de çimento gibi baÄŸlayıcı madde olarak kullanılmaktadır. Belirli boyutlarda kırılmış ve öğütülmüş olan mermerlerden belirli oranlarda alınarak en düşük “baÄŸlayıcı/taÅŸ malzeme” oranıyla harmanlanır. Blok eldesinde çimento yerine polyester kullanılmaktadır. Karışım kalıplara dağıtılır ve sabit olarak (740 mmHg basınç altında) vakum altında tutulur. Sarsıntılı Sıkıştırma Birimi (Vibro Compressing Unit) karışımı kompaktlanmış bir blok haline getirmektedir. Bloklar plaka haline gelecek ÅŸekilde bir gün sonra kesilebilir.
Diğer Kullanım Alanları:Mermer tozu, yukarıda açıklanan kullanım alanlarından başka az oranda da olsa kimya sanayinde, kauçuk üretiminde, patlayıcı madde üretiminde, şeker üretiminde, süs eşyası ve biblo yapımında, temizlik malzemelerinde, filtrasyon işlemlerinde ve cam sanayinde değerlendirilebilmektedir. Özellikle termik santrallerde, akışkan yataklı kazanlarda linyitin yakılmasında hava kirliliğine neden olan SC>2 gazı oranı, kireçtaşı veya dolomit gibi ucuza ve kolayca sağlanan minerallerin ilave edilmesiyle etkin bir şekilde kontrol edilmektedir. Kireçtaşı ve dolomit kazan yatağında kalsine olmakta ve oluşan CaO, SÜ2 ile oksitleyici şartlarda CaSO^a dönüşerek yatak içinde kalmaktadır. Böylece doğa ve insanlar için zararlı olan SÜ2 gazının sakıncaları yok edilmektedir.
Son Yorumlar