Mermer ve granit sanayimizin sorunları
Åžubat 15, 2009
Ülkemiz mermerciliği, seksenli yıllardan sonra hızlı bir gelişme sürecine girmiştir. Bu dönemde, ocak yatırımları önemli ölçüde artmış ve işletmecilikte büyük boyutlu üretime olanak sağlayan ekipmanların kullanımına geçilmiştir. Sektördeki bu dinamizim mermer dış satımlarına da yansımış ve ihracattan sağlanan gelirlerin toplamı, ülke madencilik gelirleri arasında üçüncü sıraya yükselmiştir. Dış satım girdileri, katma değer ve iş gücü yönünden önemli bir potansiyeli oluşturan mermer sektörünün içinde bulunduğu gerçek durumu yansıtan sağlıklı sayısal verilere ulaşmak ve bu verilerden istatistiksel anlamda yararlanmak olanaklı değildir.
Bu nedenle sektörün yapısının ve gerçek durumunun saptanması için sistematik bir bilimsel çalışmanın yapılması gerekmektedir.
Bu sektörün sorunlarını beş ana başlık altında incelemek mümkündür. Bunlar;
1) Mermer rezervlerinin tam olarak belirlenememesi,
2) Eğitim sorunu ve iş gücü planlaması,
3) Modern teknoloji kullanımı, -
4) Altyapı sorunları ve devlet katkısı;
- İşletmecileri özendirecek teşvikler,
- Üreticilere destek olunmalı,
- CİF* teslimlerinde rekabete destek çıkılmalı,
- Dış rekabet sağlanmalı,
- Bürokratik engeller kaldırılmalı.
*CIF=Malm FOB Değeri (yerinde ödenen para) + Navlun + Sigorta
5) Pazarlama sorunları;
İsim birliği,
Fiyat birliÄŸi,
- Örgütlenme eksikliği,
- Kalite kontrol;
• Standart ölçülendirme kontrolü,
• Cila kontrolü,
• Sağlamlık kontrolü,
• Strüktürel kontrol,
• Renk ayrımı
- Ambalaj,
- Standardizasyon,
- Zamanlama,
- Pazarlama ve reklam,
- İşgücü titizliği.
1. Mermer rezervlerinin tam olarak belirlenememesi: Ülkemiz mermer rezervi bakımından çok zengin olmasına rağmen bugüne kadar kesin ve sağlıklı bir rezerv miktarı tespit edilememiştir. Rezerv bölümünde konu ile ilgili detay bilgi verilmiştir.
2. Eğitim sorunu ve işgücü planlaması: Mermer sanayi, Türkiye madenciliği içinde ayrı bir öneme sahiptir. Maden ihracatımızdaki payı da göz önüne alındığında bu önem daha da artmaktadır. Buna bağlı olarak bu endüstri dalında çalışan işgücünün eğitimi ve kalifiye elemanlardan oluşmasının önemi büyüktür.
Mermerin ocaktan kazanılması aşamasından yapılan en son iş olan pazarlama işlemine kadar tüm ara kademeler için, işçisinden mühendisine kadar yapılan işin bilincinde olan bir ekibin varlığı her zaman önemlidir. İşgücü titizliğinde;
- Ocaktaki üretim bozuklukları ve kayıpları,
- Kesimde blok yüzeylerinin düzgünlüğü,
- Kalınlıkların eşit olması,
- Cilalama sırasında cila taşının iz bırakmaması,
- İmalattan sonra renklerin dikkatle ayrılması,
- Homojen renklerin özenle ayrı ambalaja yerleştirilmesi gibi bir çok dikkat edilmesi
gereken unsurlar vardır.
Kalifiye eleman yetiştirilmesi için kurulan eğitim kurumlarında eğitim gören kişiler
desteklenmeli ve pratik yapma olanağına kavuşturulmalıdır.
3. Modern teknoloji kullanımı: Modern teknoloji kullanımı, günümüzde her işletme
sahibinin istediği bir olgudur. Ülkemizin modern teknolojiyi diğer ülkelerden transfer yoluyla
gerçekleştirdiği de kaçınılmaz bir gerçektir.Duruma genel ekonomik kuralları çerçevesinde
bakarsak, modern teknolojinin getirilmesi ve kullanımı ancak iki şekilde sağlanabilir. Bunlardan
birincisi öz kaynak kullanımı, diğeri ise devlet veya devlet kurumları tarafından sağlanan ucuz
kredi teşviklerdir. Mermer sektöründe çalışan firmaların çoğunluğu küçük işletmeler olduğu
için bu tür işletmelerin yıllık kar marjlarından bir kısmını teknolojiyi yenilemek için ayırması da
mümkün olamamaktadır. Devletin de bu konuda ortaya koyduğu net bir görüş ve teşvik de
olmayınca mermer sektöründe modern teknolojinin izlenmesi de gecikmektedir.
Mermercilikte ocak işletmelerinde belli başlı yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemler:
1. El ile üretim yöntemi,
2. Patlayıcı maddelerle yarma yöntemi,
3. Basınçlı hava ile üretim yöntemi,
4. Delme, kamalama yöntemi,
5. Kanal açma makinaları ile üretim yöntemi,
6. Taş kesme makinaları ile üretim yöntemi,
7. Tel taş kesme makinaları ile üretim yöntemi,
8. Karma üretim yöntemi olarak sıralanabilir.
Sonuç olarak, seçilen yöntemin gerektirdiği teknolojinin kullanımı ile verimliliğin de artması sağlanacaktır.
4. Altyapı sorunlun ve devlet katkısı: Mermer sanayinde altyapı sorunlarının eksikliği de önemli bir rol oynamaktadır. Altyapı gereksinimlerini genellikle ulaşım ve enerji gereksinimi olarak ikiye ayırmak mümkündür.
Ocakların ve işletmelerin mevcut enerji kaynaklarına olan uzaklığından kaynaklanan sorunların işletmeci üzerine yüklenmemesi gerekmektedir. Bunun devlet tarafından sağlanması uygun olanıdır. Enerji sorunu işletmeci için bir engel oluşturmamalıdır. Makina ve ekipman kullanımı açısından bu son derece önemlidir.
Diğer altyapı sorunu olan ulaşım, ocaktan kesme fabrikalarına kadar olan kısmı içermektedir. Ocakları ve fabrikaları mevcut kara yollarına bağlayan yolların meydana getirilmesi ve bakımı oldukça pahalıdır. Ulaşım içerisinde diğer bir sorun da liman sorunudur. Bilindiği gibi mermer ihracatının büyük bir kısmı deniz yoluyla gerçekleştirilmektedir. Bunun için mermer ihracatçısı ülkelerin büyük kapasiteli limanlara sahip olmaları gerekmektedir. Devletin bu soruna da yeterli ilgiyi göstermesi gerekmektedir.
Devletin altyapı sorunları dışında bu sektöre verebileceği kalkılan şöyle sıralayabiliriz:
• Sanayicileri ve özellikle mermer ocağı işletmecilerini özendirecek teşvik tedbirlerinin alınması gerekmektedir. Bu da düşük faizli ve uzun vadeli yatınm kredileri olarak söylenebilir.
• ihracatçı ve üretici firmalara sağlananan destek kredileri artırılmalıdır. Bu şekilde mermer sanayinin gerçek yükünü çeken üreticiler aracı ve komisyoncuların elinden kurtarılmalıdır.
• CİF teslimlerinde rekabete destek çıkılmalıdır, özellikle diğer ülkelere göre yüksek olan gemi kiralan ülkelerin coğrafi konumlan da göz önüne alınarak devlet tarafindan kısmen de olsa sübvanse edilmelidir.
• Dış rekabet sağlanmalıdır. Bu konuda, mümkün olduğu kadar uluslararası sergi ve fuarlara katılarak Türk mermerleri tanıtılmalı ve mermer sanayimizin gösterdiği aşama diğer ülkeler önünde sergilenmelidir.
• Sektörde uygulanan ve işletmeciye etkisi olan tüm bürokratik engellerin en aza indirilmesi gerekmektedir.
5. Pazarlama sorunları:
İsim birliği; Şu anda gerek Türk ve gerekse yabancı firmalar, aynı Türk mermerleri için değişik isimler kullanmaktadır. Bu da alıcıların isim belirlemesinde karışıklıklara yol açmaktadır.
Fiyat birliği: Üretici firmalar ile pazarlama şirketlerinin yeterli piyasa etüdü yapmadan
fiyat teklifi yapmalan piyasadaki istikrarın bozulmasına neden olmakta ve ciddi pazarlama
şirketlerini müşterilerine karşı zor durumda bırakmaktadır. Üretici kuruluşlar ile pazarlama
şirketlerinin ortak hareketleri bu sorunu ortadan kaldıracaktır.
örgütlenme eksikliği: Ülkemizde mermer sektörü yeni yeni örgütlenmektedir. Yalnızca
belli başlı bir kaç büyük Türk firması iç ve dış pazarlama ağını kurabilmiş ve ürünlerini
uluslararası alanda pazarlama olanağına erişmiştir. Sektör içinde bir örgütlenme sağlanırsa, orta
ve küçük işletmeler de ürünlerini kolayca pazarlayabilecek konuma gelebileceklerdir.
Kalite kontrolü: Firmaların kendi kuruluşlarında geliştirmeleri gereken en önemli birimlerden biri de kalite kontrol ünitesidir. Kalite kontrol işleminde aşağıdaki işlemler göz önünde bulundurulmalıdır:
1) Standart ölçülendirme kontrolü,
2) Cila kontrolü,
3) Sağlamlık kontrolü,
4) Yapısal kontrol,
5) Renk ayrımı,
Ambalaj: Alıcı ülkenin uzaklığı, nakliye şekli ve gideceği yerdeki yükleme-boşaltma koşullan göz önüne alınarak, ambalaj modeli ve yapılacağı malzeme seçilmelidir. Amaç sadece malın fabrikadan sağlam olarak çıkması değil, varış yerine sağlam olarak gitmesi olmalıdır.
Standardizasyon: Üretimi yapılan malların dış pazarda kullanılan ölçü ve normlara göre ayarlanması gerekmektedir. Böylece fire oranı en az indirilecek ve alıcıdan gelebilecek her türlü şikayet de ortadan kaldırılmış olacaktır.
Zamanlama: Alıcıya teslim süresi bildirilirken üretim kapasitesi ve karşılaşılabilecek diğer sorunlar da göz önüne alınmalıdır.
Pazarlama ve reklam: Günümüzde satış grafiklerini yükselten, karlılığını artıran şirketlerin basanlarının ardındaki gerçeğin bünyelerindeki pazarlama ve reklam birimlerinden kaynaklandığı gözlenmektedir. Mermer sektöründe de aynı biçimde pazar ve fiyat araştırması yapılması gerekmektedir.Hangi ülkelere hangi fiyat ve şartlarda mal satılabilir sorusuna yanıt aranmalıdır. Aynca mümkün olduğu kadar uluslararası fuarlara ve sergilere katılarak dış pazar koşulları yerinde incelenmelidir.
İseücü titizlisi. Bu da ancak sektörün amaçları için kurulmuş eğitim birimlerinden mezun olan kalifiye elemanlarla mümkün olabilecektir.
Yazıya hangi kelimelerden ulaşmışlar:
- delme kamalama yöntemi (1)
- granit iÅŸletme teÅŸvikleri (1)
- mermer cif ve fob (1)
- mermer dış pazar fiyatları (1)
- mermer iÅŸletmeciler (1)
TaÅŸ isimlerinin etimolojisi
Åžubat 6, 2009
Genel olarak mineral isimleri a) bulunduÄŸu yere göre, b) bulan ÅŸahsın ismine izafeten, c) tipik özelliÄŸine göre, d) geldiÄŸi yere göre adlandırılmışlardır. Bunlara misal olarak sırasıyla Spessartin, Gradolinit, kehribar, ultramarini gösterebiliriz. Ancak bazı mineral (”taÅŸ”) isimleri vardır, ki adlandırılmaları kısmen dahi olsa yukardaki kategorilerden birine girmekle beraber, bu tür isimlerin ne anlama geldiÄŸini veya neden bu ismin yerildiÄŸi anlamak için iÅŸin kökenine inmek gerekmektedir. AÅŸağıda, süs taÅŸları ile sınırlı kalmak kaydiyle bu tür isimlerin bir listesi etimolojisi ile birlikte liste halinde verilmiÅŸtir.
Ametist Yun. “amethystas” = sarhoÅŸ etmeyen, sarhoÅŸluktan koruyan sözcüğünden
Achat (Alm.) = Akik Bugünkü adı Drillo Irmağı, eski (yunanca) adı ise Achates olan ırmakta bulunduğu için.
Aquamarin lat. “aqua” = Su, “marin” = Deniz. Aquamarin = Deniz suyu (rengi).
Amazonit Amazon Nehri kıyısmda bulunduğu için.
Amber=Kehribar Kehribar demek olan bu sözcük Fransızcaya Arapça “anbar”dan geçmiÅŸtir. Kehribarm içinde hapsolmuÅŸ (ambarlanmış) böcek veya bitki de bulunabildiÄŸi için bu isim verilmiÅŸ olmalı. Kehribara da bkz.
Andaluzit İspanya’daki Andalusia (Türkçe Endülüs). Bu sebeple taÅŸa Endülüs Taşı’da denir.
Aynissemek Ar. “ayn” = Göz, “semek” = Balık. Aynisemek = Balıkgözü. Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde adı geçen bu ismin hangi taÅŸ için kullanıldığı tesbit edilemedi.
Berly (İng.) = Beril İng. “grimavi” renk’ten.
Beryll (Alm.) = Beril yun. ve “orta yüksek almanca” (mittelhoochdeutsch) kökenli sözcük.
Camgöbeği yeşili Türkuvaz rengi. Cama vandan bakıldığında görünen mavi renkte göründüğü için.
Demantoid Kırılma indisi ve dispersiyonu elmasmkinden yüksek olduğu için.
Diamant (Alm.) ve Diamond (İng.) Elmasın Alm. ve İng. karşılığı. Yun. “adamao” = Zoru baÅŸardım sözcüğünden.
Dikroit Kordierit veya İyolit de denilen “taÅŸ”. Yun. İki renkli anlamına gelen sözcük. DiÄŸer isimlere de bkz.
Diopsid yun. “dis” = Çift, “opsis” = Vizyon. Çift kırılma özellikli olduÄŸu için.
Elbait İtalya’daki Elba ÅŸehri civarında bulunduÄŸu için.
Endülüs Taşı bkz. Andaluzit
Fiorit Diatomit türü. İtalya/Toscana/Fiora’da çıkan tür.
Gadolinit Finlandiyalı kimyacı Johan Gadolin’in anısına.
Gröna, Granat lat. “granatum” = Nar (pumica granatum)
Firuze, Fiyruze Türkuvazm adlarından biri. Far. “firuze” = Gökmavisi (rengi). CamgöbeÄŸi’ne de bkz. Eski literatürde bazen Piruze olarak da geçmektedir.
Hauyn Fransız mineraloğ Hauy ismine izafeten
İrize (Opal) Dilimize Fransızcadan geçen bu sözcük (irise) “gökkuÅŸağı gibi”, “gökkuÅŸağı ÅŸeklinde” anlamına gelmektedir. Osmanlıcası ise Aynüşşems’tir.
İyolit Yunanca kökte “eflatun renkli taÅŸ”
Jargon Far. “zargun”=Altın sarısı. Zirkon’a da bkz.
Kalifornit California’da (ABD) bulunduÄŸu için.
Karneliyan Korncüyan da denir. lat. “carneus” = Et rengi.
Korneliyan Karneliyan da denir. lat. “cornus” = Bir tür kızılcık (rengi).
Kalsedon M.Ö. 680′de Megaralılar tarafından kurulan İstanbul’daki Kadıköy ilçesinin eski adı Khalkedon veyahut Kalchedon’da bulunduÄŸu için. Kadıköy taşı isminde bir de Kalsedon türü vardır.
Kadıköy Taşı bkz. Kalsedon
Kordiyerit Fransız jeoloÄŸ P. Cordier’den. Dikroit’e de bkz.
Korund hintçe “corundur” = Meçhul mineral veya süs taşı.
Kehribar Far. “kah, kch” = Saman, “rüba” = Kapan. Kehrüba = Saman kapan. Türkçe Samankapan da denir.
Krizolit yun. “khrysolithos” = Altın taÅŸ: “lithos” = TaÅŸ
Labrador (it) Kanada’daki Labrador Yarımadası’nda bulunduÄŸu için.
Laciverd Taşı Lazurii veya Lapis Lazuli de denir. lat. “lapis” = TaÅŸ, “lazuli” = Laciverd (rengi).
Lapis Lauzili bkz. Laciverd Taşı
Lazurit bkz. Laciverd Taşı
Lüsatit Kristobalit’in türü. Fransa’da Lussat’ta bulunduÄŸu için.
Lökosafir İng. Leucosapphire. yun. “leykos” = Beyaz. Renksiz safirin diÄŸer adı.
Malakit Alm. Malachit’ten. yıın. “malache” (Alm. Malve, İng. Mallovv) = Bakır cengeri.
Markasit Ar. “MarkaÅŸatsa” = ?
Moldavit Moldavya’da bulunduÄŸu için.
Nefrit Eski zamanlarda böbrek rahatsızlıklarına karşı Tılsım Taşı olarak kullanıldığı için.
Opal yun. “opalus” veya Sanskritçe “upala” = Kıymetli taÅŸ.
Oranjit İng. “orange” = Portakal rengi, turuncu
Peristerit yun. “peristera” = Güvercin. Güvercin boynu renginde olduÄŸu için. (Azurit’in rengi de güvercin boynu rengindedir)
Pirit lat. “pyrit” = AteÅŸ taşı, AteÅŸ saçan taÅŸ. Birbirine vurunca kıvılcım çıkarttığı için:
Rentaşı Alm. Rheinstein. Kayaç (DaÄŸ) Kristali’nin eskiden Ren (Rhein) Nehri’nden çıkarılan türü.
Rodonit lat. “rhodon” kökü = pembe. Pembe renkli olduÄŸu için.
Rubin, Ruby lat. “rubrum” = Kırmızı, “rubia” = Kızıl’dan. Yakul’a da bkz.
Safir İng. Saphire. lat. “sapphirus”, yun. “sapeiros” = Mavi. Der Sprachbrockhaus’a görc ise “Saphir” sözcüğü hintçedir. Ayrıca “sappirus” sözcüğünü eskiden Bizanshlar Lapis Lazuli için kullanırdı.
Samankapan bkz. Kehribar
Serpantin Yılan derisine benzediÄŸi için. Alm. “Serpentin” = Yılankavi yol, yılan gibi kıvrılan patika.
Siberit Sibirya (Siberia)’da bulunduÄŸu için.
Spessartin Almanya’daki Spessart’ta bulunduÄŸu için.
ÅžebçeraÄŸ Far. “ÅŸeb” = Gece, “çeraÄŸ” = Işık, çıra. ÅžebçereraÄŸ, Geceyi aydınlatan taÅŸ.
Taaffeit Almanca ÅŸahıs soy ismi Taaffe’den.
Tanzanit Tanzanya’da bulunduÄŸu için.
Turmalin Sinhali (Ceylon) dilinde “toramalli” = Kahverenkli süs taşı’ndan.
Türkuvaz Fr. & İng. Turquoise. Firuze’nin adlarından biri. Eskiden Türkiye üzerinden Avrupa’ya sevkedildiÄŸi için. Firuze’ye de bkz.
Ultramarin Sun’i olarak üretilen ve süs taşı olarak da kullanılan bu “madde”, eskiden “deniz ötesi”nden Avrupa’ya getirildiÄŸi için.
Ultramarin, Ing. Beyond the sea = Denizden öte, deniz ötesi.
Verdelit İtalyanca “verde” = YeÅŸil’den.
Vezüvyan Vezüv Yanardağı’ndan.
Yakut Ar. mecazi anlamda “yakut” = Åžarap, Güzelin (kırmızı) dudağı. Rubin’e de bkz.
YaÅŸayan TaÅŸ Firuze’nin adlarından biri. Rengi havanın nemi veya suyun etkisiyle zamanla maviden yeÅŸile döndüğü için.
Zeberced Kızıldeniz’deki Zeberced Adası’nda çıktığı için.
Zirkon Ar. “zargun = Kırmızı, Far, “zargun” = Kırmızı’dan.
Zümrüt Ar. “zümürrüd” veya “zümürüd” = Pek yeÅŸil’den.
Yazıya hangi kelimelerden ulaşmışlar:
- taÅŸ isimleri (205)
- taş çeşitleri ve isimleri (51)
- mineral isimleri (47)
- mermer isimleri (40)
- deniz taşları isimleri (19)
- taşların isimleri (12)
- süs taşları isimleri (11)
- yılan çeşitleri ve isimleri (11)
- taÅŸlar ve isimleri (5)
- taş çeşitleri ve adları (5)




Son Yorumlar