Genel | Yontu Mermer Mermer Granit Traverten Fiyatları ve Çeşitleri
Browse > Ana Sayfa /

TaÅŸ isimlerinin etimolojisi

Åžubat 6, 2009

olarak mineral isimleri a) bulunduÄŸu yere göre, b) bulan ÅŸahsın ismine izafeten, c) tipik özelliÄŸine göre, d) geldiÄŸi yere göre adlandırılmışlardır. Bunlara misal olarak sırasıyla Spessartin, Gradolinit, , ultramarini gösterebiliriz. Ancak bazı mineral (”taÅŸ”) isimleri vardır, ki adlandırılmaları kısmen dahi olsa yukardaki kategorilerden birine girmekle beraber, bu tür isimlerin ne anlama geldiÄŸini veya neden bu ismin yerildiÄŸi anlamak için iÅŸin kökenine inmek gerekmektedir. AÅŸağıda, süs taÅŸları ile sınırlı kalmak kaydiyle bu tür isimlerin bir listesi etimolojisi ile birlikte liste halinde verilmiÅŸtir.
Ametist Yun. “amethystas” = sarhoÅŸ etmeyen, sarhoÅŸluktan koruyan sözcüğünden
Achat (Alm.) = Akik Bugünkü adı Drillo Irmağı, eski (yunanca) adı ise Achates olan ırmakta bulunduğu için.
Aquamarin lat. “aqua” = Su, “marin” = Deniz. Aquamarin = (rengi).
Amazonit kıyısmda bulunduğu için.
Amber= demek olan bu sözcük Fransızcaya Arapça “”dan geçmiÅŸtir. Kehribarm içinde hapsolmuÅŸ (ambarlanmış) böcek veya de bulunabildiÄŸi için bu verilmiÅŸ olmalı. Kehribara da .
Andaluzit Ä°spanya’ (Türkçe Endülüs). Bu sebeple taÅŸa Endülüs Taşı’da denir.
Aynissemek Ar. “” = Göz, “semek” = Balık. Aynisemek = Balıkgözü. Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde adı geçen bu ismin taÅŸ için kullanıldığı tesbit edilemedi.
(Ä°ng.) = Ä°ng. “grimavi” ’ten.
(Alm.) = yun. ve “orta yüksek almanca” (mittelhoochdeutsch) kökenli sözcük.
Camgöbeği yeşili Türkuvaz rengi. vandan bakıldığında görünen mavi renkte göründüğü için.
Demantoid Kırılma indisi ve dispersiyonu elmasmkinden yüksek olduğu için.
Diamant (Alm.) ve Diamond (Ä°ng.) Elmasın Alm. ve Ä°ng. karşılığı. Yun. “adamao” = Zoru baÅŸardım sözcüğünden.
Dikroit Kordierit veya Ä°yolit de denilen “taÅŸ”. Yun. Ä°ki renkli anlamına gelen sözcük. DiÄŸer isimlere de .
Diopsid yun. “dis” = Çift, “opsis” = Vizyon. Çift kırılma özellikli olduÄŸu için.
Elbait Ä°talya’ Elba ÅŸehri civarında bulunduÄŸu için.
Endülüs Taşı . Andaluzit
Fiorit Diatomit türü. Ä°talya/Toscana/Fiora’da çıkan tür.
Gadolinit Finlandiyalı kimyacı Johan Gadolin’in anısına.
Gröna, Granat lat. “granatum” = Nar (pumica granatum)
Firuze, Fiyruze Türkuvazm adlarından biri. Far. “firuze” = Gökmavisi (rengi). CamgöbeÄŸi’ne de . Eski literatürde bazen Piruze olarak da geçmektedir.
Hauyn Fransız mineraloğ Hauy ismine izafeten
Ä°rize (Opal) Dilimize Fransızcadan geçen bu sözcük (irise) “gökkuÅŸağı gibi”, “gökkuÅŸağı ÅŸeklinde” anlamına gelmektedir. Osmanlıcası ise üşşems’tir.
Ä°yolit Yunanca kökte “eflatun renkli taÅŸ”
Jargon Far. “zargun”=Altın sarısı. Zirkon’a da .
Kalifornit California’da (ABD) bulunduÄŸu için.
Karneliyan Korncüyan da denir. lat. “carneus” = Et rengi.
Korneliyan Karneliyan da denir. lat. “cornus” = Bir tür kızılcık (rengi).
Kalsedon M.Ö. 680′de Megaralılar tarafından kurulan Ä°stanbul’ Kadıköy ilçesinin eski adı Khalkedon veyahut Kalchedon’da bulunduÄŸu için. Kadıköy taşı isminde bir de Kalsedon türü vardır.
Kadıköy Taşı . Kalsedon
Kordiyerit Fransız jeoloÄŸ P. Cordier’den. Dikroit’e de .
Korund hintçe “corundur” = Meçhul mineral veya süs taşı.
Far. “kah, kch” = Saman, “rüba” = Kapan. Kehrüba = Saman kapan. Türkçe Samankapan da denir.
Krizolit yun. “khrysolithos” = Altın taÅŸ: “lithos” = TaÅŸ
Labrador (it) Kanada’ Labrador Yarımadası’nda bulunduÄŸu için.
Laciverd Taşı Lazurii veya Lapis Lazuli de denir. lat. “lapis” = TaÅŸ, “lazuli” = Laciverd (rengi).
Lapis Lauzili . Laciverd Taşı
Lazurit . Laciverd Taşı
Lüsatit Kristobalit’in türü. Fransa’da Lussat’ta bulunduÄŸu için.
Lökosafir Ä°ng. Leucosapphire. yun. “leykos” = Beyaz. Renksiz safirin diÄŸer adı.
Malakit Alm. Malachit’ten. yıın. “malache” (Alm. Malve, Ä°ng. Mallovv) = Bakır cengeri.
Markasit Ar. “MarkaÅŸatsa” = ?
Moldavit Moldavya’da bulunduÄŸu için.
Nefrit Eski zamanlarda böbrek rahatsızlıklarına karşı Tılsım Taşı olarak kullanıldığı için.
Opal yun. “opalus” veya Sanskritçe “upala” = Kıymetli taÅŸ.
Oranjit Ä°ng. “orange” = Portakal rengi, turuncu
Peristerit yun. “peristera” = Güvercin. Güvercin boynu renginde olduÄŸu için. (Azurit’in rengi de güvercin boynu rengindedir)
Pirit lat. “pyrit” = AteÅŸ taşı, AteÅŸ saçan taÅŸ. Birbirine vurunca kıvılcım çıkarttığı için:
Rentaşı Alm. Rheinstein. Kayaç (DaÄŸ) Kristali’nin eskiden Ren (Rhein) Nehri’nden çıkarılan türü.
Rodonit lat. “rhodon” kökü = pembe. Pembe renkli olduÄŸu için.
Rubin, Ruby lat. “rubrum” = Kırmızı, “rubia” = Kızıl’dan. Yakul’a da .
Safir Ä°ng. Saphire. lat. “sapphirus”, yun. “sapeiros” = Mavi. Der Sprachbrockhaus’a görc ise “Saphir” sözcüğü hintçedir. Ayrıca “sappirus” sözcüğünü eskiden Bizanshlar Lapis Lazuli için kullanırdı.
Samankapan .
Serpantin Yılan derisine benzediÄŸi için. Alm. “Serpentin” = Yılankavi yol, yılan gibi kıvrılan patika.
Siberit Sibirya (Siberia)’da bulunduÄŸu için.
Spessartin Almanya’ Spessart’ta bulunduÄŸu için.
ÅžebçeraÄŸ Far. “ÅŸeb” = Gece, “çeraÄŸ” = Işık, çıra. ÅžebçereraÄŸ, Geceyi aydınlatan taÅŸ.
Taaffeit Almanca ÅŸahıs soy ismi Taaffe’den.
Tanzanit Tanzanya’da bulunduÄŸu için.
Turmalin Sinhali (Ceylon) dilinde “toramalli” = Kahverenkli süs taşı’ndan.
Türkuvaz Fr. & Ä°ng. Turquoise. Firuze’nin adlarından biri. Eskiden Türkiye üzerinden Avrupa’ya sevkedildiÄŸi için. Firuze’ye de .
Ultramarin Sun’i olarak üretilen ve süs taşı olarak da kullanılan bu “madde”, eskiden “deniz ötesi”nden Avrupa’ya getirildiÄŸi için.
Ultramarin, Ing. Beyond the sea = Denizden öte, deniz ötesi.
Verdelit Ä°talyanca “verde” = YeÅŸil’den.
Vezüvyan Vezüv Yanardağı’ndan.
Yakut Ar. mecazi anlamda “yakut” = Åžarap, Güzelin (kırmızı) dudağı. Rubin’e de .
YaÅŸayan TaÅŸ Firuze’nin adlarından biri. Rengi havanın nemi veya suyun etkisiyle zamanla maviden yeÅŸile döndüğü için.
Zeberced Kızıldeniz’deki Zeberced Adası’nda çıktığı için.
Zirkon Ar. “zargun = Kırmızı, Far, “zargun” = Kırmızı’dan.
Zümrüt Ar. “zümürrüd” veya “zümürüd” = Pek yeÅŸil’den.

Yazıya kelimelerden ulaşmışlar:

  • taÅŸ isimleri (201)
  • taÅŸ çeÅŸitleri ve isimleri (50)
  • mineral isimleri (47)
  • isimleri (39)
  • deniz taÅŸları isimleri (18)
  • taÅŸların isimleri (12)
  • süs taÅŸları isimleri (11)
  • yılan çeÅŸitleri ve isimleri (11)
  • taÅŸlar ve isimleri (5)
  • taÅŸ çeÅŸitleri ve adları (5)

Kategori Sektör Haberleri · 1 Yorum  

Sert yapı taşları

Åžubat 1, 2009

Yerkabuğundan çıkarılıp, doğrudan veya işlenerek çeşitli amaçlarla kullanılan doğal taşlara YAPI TAŞLARI adı verilir. Doğal öz kaynaklara sahip olmak, onları ve etkin biçimcle değerlendirmek, ülkelerin kalkınmasında ve ülkelerarası saygınlıkta en önemli öğedir.
Bu açıdan ele alınclığında ülkemizin doÄŸal taÅŸ yataklarma sahip olduÄŸu görülür. Bu taÅŸların ’ medeniyetler tarafından kullanıldığı ve günümüze kadar gelen görkemli eserlerin yapıldığı bilinmektedir.
Parlatılarak kullanılan yapı taşlarına anlamda adı verilir. Mermerin iki ayrı tanımı vardır.
1- Endüstriyel tanım
2- Bilimsel tanım

25 Haziran 1987 tarihinde yayınlanan 3382 sayılı maden yasasında belirtildiği gibi kesilip parlatılabilen ve ekonomik değeri olan her türlü taş endüstriyel anlamda mermerdir. Bu tanıma göre; kireçtaşı - traverten - bilimsel anlamdaki mermerlerin yanısıra granit-serpantinit - siyenit - diyabaz gibi mağmatik ve birçok tortul kayaç, metamorfik kökenli gnays ve migmatitler olarak edilir.
Bilimsel olarak ise; kireçtaşı ve dolomitik kireçtaşlarının ısı ve basınç altında yeniden kristalleşmesi ile oluşan başkalaşım kayaçlaırına adı verilir.

YAPI TAÅžLARININ SINIFLANDIRILMASI
Yapı taşları kullanımlarına, sertliklerine ve kökenlerine göre ayrı ayrı sınıflandırılır.
A- KULLANIMLARINA GÖRE;

- Parlatılarak kullanılanlar

- Parlatılmadan kullanılanlar
Yapı taşlarının bir kısmı parlatılarak kullanıldığı gibi bir kısmı da parlatılmadan kullanılmaktadır. Bunların başlıcaları; yol, park ve bahçelerde kullanılan granit - bazalt - parke taşları, şömine ve barbekü yapımında tüf - tüfit-marnlar ve değişik amaçlı kullanılan şist ve benzeri taşlarıdır.

B- SERTLİKLERİNE GÖRE:
- Yumuşak taşlar (gerçek mermeıier - rekristalize kçt. travertenler)
- Sert taÅŸlar (serpantinit - diyabaz - granit - migmatit..)
Yapı taÅŸlarının sertliÄŸi, kayaçların minerolojik ve kimyasal bileÅŸimlerine baÄŸlı olarak deÄŸiÅŸir. Genellikle (CO’Vle mineralleri (Kalsit, dolomit v.b) içeren kayaçlar yumuÅŸak, silikat minerallerinden (kuvars, feldispat, epidot, amfibol, pi-roksen v.b) yapılı kayaçlar ise serl gruba dahildir. Kayaçların sertliÄŸi blok üretiminden, mamul ürün hale getirilinceye kadar uygulanan yöntem ve malzemelerin deÄŸiÅŸimine neden olur.

C- KÖKENLERİNE GÖRE:
- Metamorfik kökenli
- Sedimanter kökenli
- Magmatik kökenli yapı taşları olarak sınıflandırılabilir.
Sedimanter kökenli yapı taşları, tortullaşmanın çeşitli yolları ile oluşmuş, kırıntılı (kumtaşı)-organik (kireçtaşı) ve kimyasal (rekristalize kireçtaşı, onix, traverten) kökenli kayaçlardır.
Metamorfik kökenli yapı taşları ise kayaçların ısı ve basınç altında kalarak başkalaşması yolu ile oluşur. Şistler - gnayslar ve bilimsel anlamdaki gerçek mermerler bu gruba dahildir.
Mağmatik kökenli yapı taşları, mağmanın yerkabuğu içine sokulması, yükselmesi veya yüzeye çıkması ile oluşur. Granit - gabro - diyabaz - bazalt bu gruba örnek verilebilir.
Halk arasında ve sektörünün  birçok  kesiminde kesilip parlatılabilen her cins taÅŸa yaygın olarak “” denilmektedir. GRANÄ°T ise piyasa tanımıyla; mermerden daha sert olan her türlü doÄŸal taÅŸa verilen ortak isimdir.

Yazıya kelimelerden ulaşmışlar:

  • diyabaz fiyatları (2)
  • gabro granit co (2)
  • hazine sert taÅŸlar (1)
  • maÄŸmatik yapı taÅŸları (1)
  • metamorfik kokenli mermerler (1)
  • sertliklerine göre kayaçlar (1)
  • sertliklerine göre taÅŸlar (1)

Kategori Sektör Haberleri · 2 Yorum