Mermer orijini ve yapısal özellikleri
Åžubat 12, 2009
Kireçtaşı yatakları termik metamorfizma ile, yani intrusif volkanik kayaçlardan gelen ısı ile mermere dönüşürler. Safa yakın kireçtaşındaki kalsitin rekristalizasyonu ilk dokuyu bozar ve kayaç parlak beyaz mermere dönüşür. Tabakalar intrusif gövdeden uzakta, bir yana doğru eğimlenirler. Fakat yapısal deformasyon metamorfızmanın nedenini oluşturmaz.
Mermerlerin çoğu derinde depolanmış kireçtaşlarının üzerine etki eden kuvvetli doğrusal basıncın ve yüksek sıcaklığın, yani dinamotermik metamorfizmanın sonucunda oluşur. Kuvvetli dengelenmiş basıncın hareketi mermer yatakları ile diğer birlikte istiflenen tabakaların olduğu karmaşık kıvnmlanmalarda görülür. Tremolit ve diyopsit gibi yalnızca yoğun sıcaklık koşulları altında oluşan kayaçlarda bulunan aksesuar niteliğindeki silikat mineralleri uygun yüksek sıcaklığın bir göstergesidir. Mermerin dinamotermik oluşumun bir belirtisi olan şist ve gnayslarla birlikte oluştuğu da belirlenmiştir.
Yapılan çalışmalar sonucunda mermer yataklarının antiklinallerin tepe kısımlarında anormal incelme gösterdiği, senklinallerin çukur kısımlarında ise normalden daha kalın olduğu saptanmıştır.
Ocak duvarlarında ince bantlar halinde koyu minerallerin bulunması mermer yatakları içinde bir çok küçük kıvrımın oluştuğunun belirtisidir. Bu tür kıvrımlar asimetrik kıvrımlardır ve dik olan tarafları komşu oldukları büyük senklinallerin eksen bölgesiyle karşı karşıya gelecek şekilde konumlanmaktadır. Büyük ve hep aynı büyüklükteki bloklar ancak bu tür kıvrımların eksen bölgelerinden çıkarılır.
Mermerde de granitte olduğu gibi yatay yönde kaya genişlemesi ancak kanallar yoluyla yanal hareketlenme sonucunda gerçekleşir. Eğer kayacın elastisitesi limiti aşarsa kırılmalar oluşur. Dikey genişleme mermerde levha yapısı gelişmemesine rağmen tahminen ocaktan blokların uzaklaştırılması ile olmaktadır. Mermer masif olmadığı ve tabakalanma şeklinde oluştuğu için levha yapısı gelişmemiştir.
Eklemler mermer yataklarında oldukça sık görülen yapılardır. Yaklaşık olarak birbirine dik iki sistemin olduğu yerlerde ocaklar duvarlarıyla birlikte eklemlere paralel olarak gelişirler ve bu durumda blokların alınması kolaylaşır.
Mermerde yarılma ve bölünme basitçe en kolay bölünme yönü olarak tanımlanır. Genellikle yataklanmaya parelleldir ve basınç etkisiyle kristallerin uzamasından meydana gelir. Bu durum mika ve grafit gibi yassı minerallerin veya aktinolit mineralinin iğne şeklindeki kristallerinin olmasından kaynaklanmaktadır. Yarılma ve bölünme mermer ocak işletmelerinde çok önemlidir.
Yazıya hangi kelimelerden ulaşmışlar:
- mermerlerin özellikleri (1)
- traverten ozellikleri (1)
Kazdağı efsanesi ve Sarıkız mermerleri
Åžubat 12, 2009
“Ne ceylan ne de ince Türkmen dilberlerinden…
“Bir parça istiyorum meÅŸhur mermerlerinden…”
Yukarıdaki dizeler, Rahmetli ÅŸair Ömer Bedrettin UÅŸaklu’nın “Sarıkız Mermerleri” isimli ÅŸiirinden alındı.
Sarıkız Efsanesi Kazdağı’nda geçmiÅŸtir.
Çan Ä°lçesi’nde mermercilik yapan ve ocaklarından çıkardığı taÅŸların büyük bir bölümünü ihraç eden Muhittin Çöllü, Kazdağı’nın her tarafında mermer olduÄŸunu söylüyor.
Muhittin Çöllü’nün verdiÄŸi bilgilere göre çevredeki antik kentlerin tüm mermerleri Kazdağından çıkarılıp iÅŸlenerek gönderilmiÅŸ. Bu mermerlerden heykeller yapılmış…
Bunlardan birisi de istanbul Arkeoloji Müzesi’ndeki “Yorgun Savaşçı…”
Yarısı Çanakkale, diÄŸer yarısı Balıkesir Ä°l Hudutları içinde bulunan Kazdağı, önceden Ä°da olarak anılmış. Ancak sonradan buraya göç eden Tahtacı Türkmenler’i, Orta Asya’dan buraya gelip yerleÅŸmiÅŸler. 13. yüzyılda MoÄŸol Baskısı üzerine Irak ve Toros DaÄŸları üzerinden göçer olarak buraya gelen Türkmenler Fatih’in yaptırdığı gemilerin aÄŸaçlarım burdan kesmiÅŸler, Türkmenler bu arada Orta Asya’daki ÅŸamanizm inançlarına göre kazları kutsal saydıkları için burasının adını Kazdağı olarak deÄŸiÅŸtirmiÅŸler…
Sarıkız, bu dağlarda yaşamış Gırbak Baba isimli bir şahsın kızıdır.
Güzelliği ile etrafa nam salan Sankız, tüm delikanlıların yüreğini hoplatmış, ancak bunlardan hiç birisi ile evlenmemiştir.
Bu nedenle çevrede Sarıkız aleyhine dedikodular çıkarılmış, iftiralar atılmıştır.
Ne var ki bugün de çevre sakinlerince Sarıkız’ın “ermiÅŸ kiÅŸi” olduÄŸuna inanılır.
Sarıkız ve babası Gılbak Baba’nın iki ayrı tepe üzerinde aynı anda öldüklerine inanılır ve burada ikPayrı türbe vardır. Bu türbeler her yıl binlerce kiÅŸi tarafmdan ziyaret edilir.
193538 yılları arasında burada kaymakamlık yapan Ömer Bedrettin UÅŸaklı’nın bu efsanelerden etkilenerek yazdığı meÅŸhur “Sarıkız Mermerleri” isimli ÅŸiirini aÅŸağıda okuyacaksınız…
SARIKIZ MERMERLERÄ°
Afrodit saltanatlar sürmüş mavi tepende;
Yakub’un dünyasında bir ateÅŸ gizli sende!
Şahikanda yaşamış efsane dünyaları,
Senden birer parçaymış kainatın daÄŸları…
Yalçın tepelerinde kartal saklı yuvalar;
EteÄŸinde AÅŸiiden ses veren Troyalar…
Binbir çiçek açarken ormanlarında yer yer,
Saçlarını tararmış körfezinde periler…
Yapraklar solarken de başında aÄŸlanırmış…
Venüs, sahillerinde yatarmış kumsallara
Her taşın bir taç gibi sunulmuÅŸ krallara…
Ä°lyad’ı çamların dibinde yazmış
Homer Lesbos’tan akÅŸamları seyretmiÅŸ seni Bodler…
Barbaros, göklerinde tanımış ülkerini,
Yeşil ormanlarında yapmış gemilerini..
Sarıkızın derdiyle çatlamış kayaların,
Sarıkız’ı anarak esiyormuÅŸ rüzgarın;
Taşında ve suyunda ağlıyor onun sesi,
Zümrüt tepelerinde Türkmenler’in Kabesi.
Mağrur güzelliklerin ruhumda ve tenimde,
Senin yüksek başından dileğim var benim de;
Bir şey istemiyorum ne çiçek ne de çimen;
Ne dağ çiçeklerinden, ne beyaz çam balından!
Ne gemiler yapılan o kızıl çam dahndan!..
Ne ceylan ne de ince Türkmen Dilberlerinden…
Birparça istiyorum meÅŸhurmermerlerinden…
Ne üstüne destanlar, sevdalar yazmak için;
Ne şekilsiz derdime bir şekil kazmak için;
Fiskiyeli havuzlar, heykeller kurmuyorum;
Mermerinden saraylar yapıp oturmuyorum;
Allahımdan bir ışık bir kevser ister gibi,
Onu çürütmeyecek bir kevser ister gibi,
Bir parça istiyorum meÅŸhur mermerlerinden…
Ne üstüne destanlar, sevdalar yazmak için;
Ne şeküsiz derdime bir şekil kazmak için;
Fıskiyeli havuzlar, heykeller kurmuyorum;
Mermerinden saraylar yapıp oturmuyorum;
Allahımdan bir ışık, bir kevser ister gibi,
Onu çürütmeyecek bir cevher ister gibi,
Bir parça istiyorum meÅŸhur mermerlerinden…
Ne ceylan ne de ince
Türkmen dilberlerinden Sarıkız’ın gözyaşı damlamış biryerinden
Bir parça istiyorum meÅŸhur mermerlerinden…
Güneşinde büyümüş bir dağ sümbülü için;
Toprağına gömdüğüm bir küçük ölü için…
Ömer B. Uşaklı
Yazıya hangi kelimelerden ulaşmışlar:
- ömer bedrettin uşaklının sarıkız mermerleri şiiri (37)
- ömer bedrettin uşaklı sarıkız mermerleri (22)
- ömer bedrettin uşaklının sarıkız mermerleri (8)
- sarıkız mermerleri (4)
- ömer bedrettin uşaklının şiirleri nelerdir (4)
- ömer bededdin uşaklının efsaneleri (3)
- ömer bedrettin uşaklıdan sarıkız mermerleri (3)
- ömer bedrettin uşaklı-sarı kız mermerleri destanı (3)
- sarıkız mermerleri şiiri (3)
- kazdağıefsanesi (2)
Son Yorumlar