Mermer işletme yönteminde fire oranı ocak işletmeciliğinde %50, fabrika işletmeciliğinde % 30′lara ulaşmaktadır. Firenin bu kadar yüksek olmasının nedenleri; işletmecilerin bu konuda yeterli bilgiye sahip olmaması, kalifiye eleman yetersizliği, gelişen teknolojiyi izleyememe ve bunların sonucunda ocaklarda ilkel metodların (patlayıcı madde, komprosör vs. kullanımı) uygulanması olarak sıralanabilir. Elbetteki bu tip uygulamalar blok mermerde iç gerilmelere ve beraberinde de mevcut çatlakların ilerlemesine veya çatlak sayılarının artmasına neden olmaktadır.Bu da fabrika işletmeciliği esnasındaki firenin yüksek olması anlamına gelmektedir. Oysaki bu sektörde bugün için en büyük söz sahibi ülke olan İtalya’da her iki işletme esnasındaki toplam fire miktarı % 4′ü geçmemektedir. Her iki işletme yönteminde bu işin bilinçli kişilerce yapılması ve yüksek teknoloji ürünlerinin kullanılması fire miktarının düşük olmasının nedenidir. Hatta işletme yöntemlerinde kullanılan blok içerisinde laserle çatlak tayini ve bunun ışığı altında da bloğun uygun şekillerde işlenmesi fire oranının daha düşük seviyelere çekilmesi şeklinde açıklanabilir.
Ülkemizde işletme yöntemleri esnasında meydana gelen fire oranlarını düşürebilmek ancak kalifiye eleman ve yüksek teknoloji ürünlerini kullanmakla mümkün olabilecektir. Ancak, bugün için önemli olan mermer parçacıkları ve tozlarını değerlendirme şekilleri olup bunların ekonomiye kazandırılmasıdır. Mermer; günümüzde özellikle mermer tozu olarak çeşitli sanayi dallarında katkı veya dolgu maddesi olarak ya da ana hammadde olarak kullanılmaktadır. Ancak, mermer tozu çoğu zaman ocaklardan patlatma yöntemi ile özel olarak elde edilen moloz büyüklüğündeki mermer parçalarının kırılıp öğütülmesi ile elde edilmektedir. Bu da mermer tozunu kullanan işletmelerde maliyetin artmasına neden olmaktadır. Oysaki mermer tozunun özel olarak hazırlanıp kullanıldığı hemen hemen tüm alanlarda mermer artıklarının değerlendirilebilme olanağı vardır.
Çeşitli büyüklüklerdeki mermer parçacıkları çoğunlukla süsleme sanatı, hediyelik eşya sanayi, mozaik yapımı ve inşaat sektöründe kullanılmaktadır. Ancak daha küçük yapı olan mermer tozlan ise; daha çok seramik sanayi, plastik ve lastik sanayi, boya sanayi, kağıt sanayi ve yem sanayinde kullanılmaktadır. Mermer tozlarının başlıca kullanıldığı sektörler ise şunlardır:
Seramik Sanayi:Ege Seramik Araştırma-Geliştirme Bölümü uzmanlarınca yapılan laboratuvar çalışmaları sonucunda, mermer fabrikasından gelen ve sedimantasyon yöntemiyle elde edilen artık çamurun (kek) seramikte özellikle duvar fayansı üretiminde kullanılabileceği belirlenmiştir. Seramik üretiminde kullanılan CaO hammadde kaynaklan CaCC>3 içeren minerallerdir. Bunların başında da kalsit ve mermer gelmektedir. Mermer seramik üretiminde katkı veya dolgu malzemesi olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Duvar fayansı üretiminde % 5-6 oranında mermer artığı kullanılmaktadır.
Seramik karolarda rutubet genişlemesi denilen bir iç bünye olayı vardır. Karolar hidroskopik (bünyesine su alabilen) ve porozitesi olan bir malzeme olduğu için, rutubet malzemenin bünyesine girdiği zaman genleşmeye ve bu nedenle de bünyenin büyümesine neden olmaktadır.
Seramik fayansın (karo) üst kısmında sıfır su emmeli bir sır vardır. Alt kısmında ise su emebilen bir malzeme vardır. Bu nedenle rutubet sonucu fayansın alt kısmındaki büyüme ile üst kısmındaki büyüme beraber ve aynı miktarda olamayacaktır. Bunun sonucu olarak da malzeme ya çatlayıp kırılacak ya da deforme olup kullanılamayacak hale gelecektir. Bu sorunun çözümü için Ca’lu reçeteler hazırlanmış ve başarılı olunmuştur. Reçete içinde bulunan Ca; prosese CaO yada CaCC>3 olarak işleme konmaktadır. Proseste mermer tozu veya mermer artığı çamurun kullanılması durumunda içeriğin tamamı CaCC>3 olsa bile, fırınlarda ilk pişirme esnasında CC>2 1100-1200 °C’ta tamamen uçurulmaktadır. Tek pişirim söz konusu olacak olursa (pek önerilmemektedir) finn 900 °C’de 10 dakika bekletilerek karbonatın tamamen alınması sağlanmaktadır.
Vollastonit’in (CaOSiO2) çok pahalı olması ve ithal edilmesi nedeniyle, ülkemizde Ca’lu reçete hazırlamak için vollastonit yerine özel olarak öğütülmüş mermer tozu yada ondan çok daha ekonomik olan mermer artığı toz kullanılmaktadır.
Mermer tozu çoğunlukla ince seramik bünyelerde ve glazürlerde kullanılmaktadır.Bu nedenle gayet ince boyutta olması, demir ve renk veren yabancı maddelerin bulunmaması gerekmektedir.
Mermer saf feldispat ile ısıtılacak olursa; feldispatın 1280 °C olan erime noktasını düşürerek daha kolay eriyip bir cam meydana getirir. Bu özelliğinden dolayı sır üretiminde de kullanılır.
Plastik ve Lastik Sanayi: Dolgu maddesi kullanmadan üretilen plastiklerin bazı dezavantajlarının olduğu belirlenmiştir. Bu dezavantajlar:
-Mekanik mukavemetleri; dolgu maddeli olanların bazı çeşitlerinin mukavemeti daha büyüktür.
-Preslemek suretiyle elde edilen dolgu maddesiz plastiklerin kalınlıkları fazla olduğu zaman üst kısımlar (yüzeyler) sıcaklık ve basıncın etkisiyle çabuk sertleştikleri halde, iç kısımları aynı derecede sertleşme olanağını bulamamaktadır. Bu da zaman içerisinde plastik malzemenin çatlamasına neden olmaktadır. Aynı dezavantaj kenar kalınlıkları her tarafında aynı olmayan büyük parçalar için de geçerlidir. Ancak dolgu maddeli plastiklerde bu sorun yoktur.
-Kalın kenarlı parçaların dış ve iç kısımlarının aynı derecede sertleştirilmesini sağlamak amacıyla ısıtma süresini uzatmak ve baskıyı azaltmak bazı durumlarda mümkün ise de, bu halde plastiklerin kalıba fazla yapışması söz konusu olduğundan plastik parçanın kalıptan çıkarılması güçleşmektedir.
Yukarıda açıklanan dezavantajların ortadan kaldırılması için, plastikleri yalnız başına sertleştirme ve şekillendirme yerine, uygun yapıda mekanik ve kimyasal dirence sahip olan dolgu maddeleri kullanılmaktadır.Bunlardan birisi de mermer tozudur. Mermer tozu kullanarak yakın mukavemette çok daha ucuza plastik üretmek mümkün olmaktadır.
Günümüz plastik sanayinde mermer tozu, odun tozu, asbest ve dokuma dolgu maddesi olarak kullanılmaktadır. Plastik üretiminde dolgu maddesi olarak % 30-45 oranında mermer tozu kullanılabilmektedir.
Lastik sanayinde ise öğütülmüş mermer tozu ve diğer bazı beyaz dolgu maddeleri, karıştırma aşamasında lastik hammaddesi olarak daha çok maliyeti ucuzlatmak amacıyla kullanılmaktadır. Mermer tozunun lastik hammaddesi olarak kullanılabilmesi için; parçacık büyüklüğü 100 mesh’in* altında, alkalinite % 3, içerdiği nem % 0.2′den az ve yanma sonucu bıraktığı kül miktarının % 43 civarında olması gerekir. * Mesh: l inch’deki gözenek sayısı (elek boyutu)
Boya Sanayi: Boya sanayinde kullanılan mermer tozlan dolgu maddesi olarak macun, astar ve son hatlarda da renk solmasını/sararmasını geciktirmek, fiziksel özellikleri iyileştirmek, maliyeti düşürmek, dolgu gücünü artırmak gibi amaçlarla bu ürünlerin üretimi sırasında kullanılır. Gerçekte mermer sadece bir CaCo3 (kalsiyum karbonat) doğal kaynağıdır. Ancak mermerin extender pigmet veya kalsit olarak boya sanayinde kullanılabilmesi için uygun bir prosesle (yaş ve kuru) mikronize edilerek çeşitli parçacık boyutlarında sınıflandırılması gerekir. Boya sanayinde, bunların dışında saniter malzeme imal edenler, ağırlıkça %75-80 oranında mermer tozlarını polyester ile karıştırarak küvet, lavabo, mutfak bankosu, duş altlığı vb. malzemeleri imal etmektedirler. Burada kullanılan mermer tozlarının ortalama boyutları 100 mikron üzeridir.
Çimento Sanayi: Küçük boyutlardaki kireçtaşının (mermer) portland çimento klinkeri ile birlikte çok ince boyutta öğütülmesi, çimentonun tane büyüklüğü dağılımını ince aralıkta değişecek şekilde geliştirmektedir. Bu ince taneciklerin betonda iri taneler arasındaki su ile doldurulan boşlukların yerini aldığı görülmüştür. Böylece çimento pastası, harç ve betonunu kıvamlılığı azalır ve daha az su kullanarak istenilen kıvam elde edilir.Boyut dağılımı 1-200°C arasında olan portland kireçtaşlı çimento üretiminde mermer artığı çamurun kullanılmasının boyut açısından da oldukça uygun ve ekonomik olduğu görülmektedir. Çimento üretiminde katkı maddesi olarak % 15-20 oranında kireçtaşı CaC03′m % 75′den fazla olması istenir.
Kağıt Sanayi: Kağıt sanayinde selülozun pişirilmesi sırasında kullanılan sıvının hazırlanmasında kireçtaşı (mermer) kullanılmaktadır. Pişme sıvısı CaCC>3 ile SC>2 arasındaki kimyasal reaksiyon sonucu oluşur. “Kireç Sütü” metodu ile kağıt üretiminde Mg’ca zengin dolomit kullanılırken, “Jenson Kulesi” yönteminde Ca’u yüksek olan kireçtaşlan kullanılmaktadır. Kağıt sanayinde temel bileşimin kalsiyum karbonat (CaCC>3) olması nedeniyle, dolgu maddesi ve kaplama maddesi olarak mermer tozları kullanılmaktadır.
Kağıt sanayinde kullanılan kalsiyum karbonatta, beyazlık değerinin yüksek, silis oranının düşük olması, beyazlığı etkileyebilecek metal oksitlerinin bulunmaması gerekmektedir. Mermer, yapı itibariyle bünyesinde yüksek oranda silikatları ve metal oksitleri içerdiğinden kağıt sanayinde kullanımı sınırlıdır. Bu nedenle kağıt sanayinde kullanılan kalsiyum karbonat (CaCC^) kireç veya tebeşir taşından üretilmektedir.
Sigara kağıdı üretiminde ise % 35-40 oranında CaCÛ3 veya MgCC>3 kullanılması kağıdın daha düzenli yanmasını sağlamaktadır. Bununla birlikte, CaCC>3 ile yapılan kağıtların daha dayanıklı olduğu ve yıllarca eskimediği belirlenmiştir. Bu nedenle de arşiv olarak saklanacak olan yazı kağıtlarının üretiminde önemli bir yeri vardır.
CaCC>3 özellikle sigara kağıdı başta olmak üzere gazete kağıdı, kalitesi yüksek kitap ve dergi kağıtlarının üretiminde kullanılmaktadır. Yağ emme özelliği nedeniyle matbaada mürekkebin hızlı kurumasını sağlamaktadır.
Yem Sanayi: Yem sanayinde kullanılan mermer tozları, üretilen yemlerin kalsiyum (Ca) açığını kapatmak için kullanılmaktadır. Yem rasyonları hazırlanırken mermer tozu miktarı belirlenir ve üretimin dozajlanması esnasında yemi meydana getiren diğer maddelerin içerisine katılır. Sonrasında da mikserde homojen dağılım meydana gelinceye kadar karıştırılır. Bu sanayide kullanılan mermer tozlarının aşağıdaki özellikleri içermesi gerekir:
-Beyaz mermerden öğütülmüş olmalı,
-Ortalama %35 kalsiyum içermeli,
-Silikatlı ve yabancı madde içermemeli,
-l mm’den küçük öğütülmüş olmalı.
Yem sanayinde bu özellikleri içeren mermer tozları, kanatlı hayvan yemlerinde ortalama % 0.8′e kadar yumurta kabuğu ve kemik gelişimi, büyükbaş hayvan yemlerinde de ortalama %2-3.5 oranında süt, et verimi ve kemik gelişimi için kullanılır.

Tarım Sanayi: Ülkemizde; Karadeniz Bölgesi gibi asidik özellikteki topraklarda yetiştirilen ağaç ve bitkilerde (fındık, mısır vs.) etkin ürün alabilmek için toprağın Ca ihtiyacının karşılanması gerekmektedir. Özellikle asidik özellikteki topraklara uygulanan ve kireçleme malzemesi olarak da bilinen maddeler; toprağın Ca ihtiyacını karşıladıkları için Ca’lu gübreler olarak da tanımlanırlar. Ca’lu gübreler başka bir ifadeyle kireçleme malzemeleri; CaCC>3, CaMg(C03)2, Ca(OH)2, CaO yada silikatlardır.
Yapı Malzemeleri Sanayi: Suni mermer olarak da bilinen “Yer Karolarının üretiminde ana hammadde olarak doğal mermer kullanılmaktadır. Çeşitli boyutlarda kırılmış ve/veya öğütülmüş olarak boyutlandırılan ve renklerine göre ayrı ayrı gruplandırılan mermerler, kullanım yeri ve amacına göre değerlendirilmektedir. Karo üretiminde % 10-12 oranında ve boyutu 0.5 mm’nin altında olan mermer tozu kullanılmaktadır. Karo üretimin; hammadde hazırlama, karıştırma, dozajlama, vibrasyon, paçal serme, presleme, kürleme, silme ve parlatma aşamalarından oluşmaktadır. İtalyan teknolojisinde yapı malzemeleri üretiminde polyesterler de çimento gibi bağlayıcı madde olarak kullanılmaktadır. Belirli boyutlarda kırılmış ve öğütülmüş olan mermerlerden belirli oranlarda alınarak en düşük “bağlayıcı/taş malzeme” oranıyla harmanlanır. Blok eldesinde çimento yerine polyester kullanılmaktadır. Karışım kalıplara dağıtılır ve sabit olarak (740 mmHg basınç altında) vakum altında tutulur. Sarsıntılı Sıkıştırma Birimi (Vibro Compressing Unit) karışımı kompaktlanmış bir blok haline getirmektedir. Bloklar plaka haline gelecek şekilde bir gün sonra kesilebilir.
Diğer Kullanım Alanları:Mermer tozu, yukarıda açıklanan kullanım alanlarından başka az oranda da olsa kimya sanayinde, kauçuk üretiminde, patlayıcı madde üretiminde, şeker üretiminde, süs eşyası ve biblo yapımında, temizlik malzemelerinde, filtrasyon işlemlerinde ve cam sanayinde değerlendirilebilmektedir. Özellikle termik santrallerde, akışkan yataklı kazanlarda linyitin yakılmasında hava kirliliğine neden olan SC>2 gazı oranı, kireçtaşı veya dolomit gibi ucuza ve kolayca sağlanan minerallerin ilave edilmesiyle etkin bir şekilde kontrol edilmektedir. Kireçtaşı ve dolomit kazan yatağında kalsine olmakta ve oluşan CaO, SÜ2 ile oksitleyici şartlarda CaSO^a dönüşerek yatak içinde kalmaktadır. Böylece doğa ve insanlar için zararlı olan SÜ2 gazının sakıncaları yok edilmektedir.

Yazıya hangi kelimelerden ulaşmışlar:

• mermer tozu fiyatı (77)
• mermer tozu yem (43)
• granit tozu (21)
• mermer tozu ve polyester (20)
• mermer tozu (16)
• mermer tozu nedir (15)
• tül parçalarını değerlendirme (12)
• mermer tozu fiyatları (8)
• polyester biblo yapımı (8)
• mermer tozu kullanım alanları (6)